De boomstamkano van Stavoren

Tijdens de laatste fase van de opgraving in de Stadsfenne werd een fragment van een boomstamkano gevonden! Het fragment bestaat uit een stevengedeelte van ongeveer 280 cm lange en 59 cm breed, met een hoogte van 24 cm. De oorspronkelijke afmetingen van de kano zijn niet meer te reconstrueren. Het is ook niet duidelijk hoe oud de kano is, mogelijk dateert de kano in de 12e eeuw, maar mogelijk is de kano veel ouder. Het fragment was slecht geconserveerd: bij het lichten viel het grotendeels uit elkaar.

Het fragment van een boomstamkano zoals die gevonden werd tijdens de opgraving. Foto gemaakt door ROB en uit de collectie van het Noordelijk Archeologisch Depot.
Het fragment van een boomstamkano zoals die gevonden werd tijdens de opgraving. De foto is gemaakt door ROB en momenteel in de collectie van het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis.

Het fragment van de kano maakt onderdeel uit van de werfconstructies uit de 12e of 13e eeuw, die werden gebouwd op de drassige oever van een klein riviertje of kreek. Zoals te zien op de foto hierboven ligt het fragment samen met een ander groot stuk hout (trouwens ook scheepshout, beneden op de foto) schuin tegen een rij paaltjes aan. Die rij paaltjes samen met het hout moest dienen als een versteviging van de werven. Na dit soort verstevigingen en diverse ophogings- en aanplempingslagen van veen en klei, kon er op de werven gewerkt en gewoond worden. De werven hadden kade’s waaraan boten konden aanleggen.

Detail van de vlaktekening gemaakt tijdens de opgraving (put 1, vlak 7). De vorm van de steven van de kano is duidelijk herkenbaar. Uit de collectie van het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis.
Detail van de vlaktekening gemaakt tijdens de opgraving (put 1, vlak 7). De vorm van de steven van de kano is duidelijk herkenbaar. Tekening door de ROB, uit de collectie van het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis.

Het fragment van de kano werd toch voorzichtig gelicht en meegenomen door archeoloog Gerrit van der Heide. Hij conserveerde en documenteerde het fragment in de werkplaats van het museum te Ketelhaven. Van der Heide heeft het fragment ook beschreven (1974; een fragment uit dat werk is hier te vinden). Interessant in de constructie van de kano is dat aan de buitenzijde van de kano een klein latje was bevestigd. Het latje zat vast met ijzeren spijkertjes. Onder het latje bevonden zich de bijeengeperste resten van wolfsklauw, een plantje dat van nature op voedselarme zandgronden, in dennenbossen en op heidevelden voorkomt. Dat is interessant, omdat een dergelijk landschap niet in de directe omgeving van Stavoren te vinden is. Dat betekent dat de kano ofwel ergens anders in gebruik is geweest, ofwel dat men wolfsklauw mee bracht naar Stavoren. Waarschijnlijk is de wolfsklauw gebruikt om een lekkage te dichten of een zwak deel van het hout waterdicht te maken. De sporen van wolfsklauw hebben namelijk de eigenschap sterk waterafstotend te zijn.

Deze bouwtekening is waarschijnlijk gemaakt door Gerrit van der Heide in de werkplaats van het museum in Ketelhaven. Bron: Beeldbank RCE
Deze bouwtekening is waarschijnlijk gemaakt in de werkplaats van het museum in Ketelhaven. Bron: Beeldbank RCE

Wat er verder met het fragment is gebeurt is mij niet bekend. Ik probeer nu te achterhalen waar het fragment is… wie weet is het wel weg gegooid… Het zou veel leuker zijn als de Staverse boomstamkano nog ergens in een depot ligt en toegankelijk is! Wordt vervolgd… Er is trouwens wel meer te zeggen over het gebruik van oud scheepshout in de constructies van havenwerken. Misschien daarover later meer… 🙂

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s